یکی از چالشهای مسیر تولید بهخصوص برای کارگاههای تازهتاسیس، کوچک یا متوسط، تامین مواد اولیه بهمنظور تولید و ادامه فعالیت است. بسیاری از بنگاههای تولیدی تجربه کمبود نقدینگی و بودجه کافی برای فراهم کردن مواد اولیه را داشتهاند. یکی از اولین راهکارها برای رفع این مشکل دریافت وام بانکی است که پروسهای زمانبر و پیچیده دارد اما امروزه روش دیگری جایگزین تسهیلات بانکی شده که به آن دریافت اوراق گام میگویند. این اوراق منابع مالی لازم برای تامین مواد اولیه را فراهم میکنند و تامینکننده سرمایه نیستند.
.
فهرست مطالب
تعریف اوراق گام
اوراق گام با هدف تسهیل در تامین مالی بنگاههای تولیدی، میتوانند نقشی کلیدی در کاهش هزینههای تأمین مالی و رفع کمبود نقدینگی تولیدکنندگان ایفا کنند. بنگاه های مالی با طراحی اوراق گواهی اعتبار مولد (گام) به بنگاهها این امکان را میدهد تا بدون نیاز به پیشپرداخت یا پرداخت سود، برای تامین مالی کوتاهمدت خرید کالا و خدمات خود اقدام کنند. در واقع اوراق گام به افراد متقاضی خرید کالا و خدمات این امکان را میدهند که بدون پرداخت سود، پیشپرداخت، سپرده نقدی یا نیاز به میانگین حساب، تامین مالی بنگاههای خود را انجام دهند.
این اوراق برای تمامی اشخاص حقوقی که قصد خرید کالا و خدمات را دارند، در دسترس است. افراد متقاضی، که به آنها «متعهد» گفته میشود، باید پس از مراجعه به بانک و ارائه مدارک و مستندات لازم، پس از انجام فرآیند اعتبارسنجی و ارزیابی وثایق، از این اوراق بهرهمند شوند.
.
.
ویژگیهای اوراق گام
اوراق گام، اوراقی با نام و غیرکاغذی هستند که فاقد کوپن سود میباشند. هر یک از این اوراق دارای ارزش اسمی معادل یک میلیون ریال است و سررسید آنها بین یک ماه تا ۱۲ ماه متغیر است. از دیگر ویژگیهای این اوراق، قابلیت انتقال آنها در زنجیره تأمین است. متعهدان باید در زمان سررسید، وجه مربوط به اوراق گام را به بانک پرداخت کنند. به طور کلی اوراق نیز مانند دیگر انواع اوراق بهادار دارای ویژگیهای مشخصی هستند که آنها را از دیگر انواع اوراق متمایز میکنند. این ویژگی ها عبارتند از:
- اوراق گام سررسید یک ساله دارند.
- وثیقه این اوراق توسط بانک از متعهدین اخذ میشود. شرکتها میتوانند تا ۷۰ درصد میزان وثیقههای خود را صرف دریافت اوراق گام کنند، وثیقهها مواردی مانند اسناد املاک، داراییهای شرکت و… هستند.
- میزان سود و بهره اوراق گام براساس توافقی که میان متقاضی و متعهد انجام شده، مشخص میشود.
- این اوراق معتبر و امن هستند و بر پایه عقد ضمانت تنظیم و منتشر میشوند.
- اوراق گام، اوراقی بهادار و دارای ارزش بوده و امکان فروش و نقل و انتقال آنها وجود ارد.
- اوراق گام دارای مبلغ اسمی معین هستند.
.
نحوه استفاده از اوراق گام
برای استفاده از این اوراق، شخص حقوقی که کالا و خدمات خریداری میکند، باید درخواست خود را به بانک ارسال نماید. پس از تأیید مدارک و مستندات ارائهشده، بانک اوراق را صادر میکند.
این اوراق با هدف تامین نقدینگی بنگاهها از سمت بانک منتشر میشود و کارگاههای تولیدی با کمک آنها مواد اولیه مورد نیاز خود را تامین و فرآیند ساخت و تولید را انجام میدهند. روند استفاده از اوراق گام به این صورت است که بنگاهها فاکتور هزینه مواد اولیه را از فروشنده دریافت و آن را به بانک تحویل میدهند. بانک پس از بررسی و تایید صلاحیت، اوراق را در وجه فروشنده صادر میکند. این اوراق که از دسته اوراق بهادار هستند، قابلیت معامله در بازار را دارند و فروشندگان مواد اولیه قادر به فروش این اوراق در بازار و دریافت وجه نقد آنها هستند.
.
.
سقف اعتبار و مزایای ویژه اوراق گام
سقف اعتبار برای هر متعهد معادل ۲۰۰ درصد از فروش سال آخر بنگاه بر اساس صورتهای مالی حسابرسیشده است، که پس از کسر تسهیلات و تعهدات کوتاهمدت و اوراق گام صادره، محاسبه میشود. این اوراق مزایای دیگری نیز دارند، از جمله معافیت از رعایت نسبتهای آییننامه تسهیلات و تعهدات کلان، امکان استفاده در بورس کالا، و قابلیت انتقال اوراق بین اعضای یک ذینفع واحد.
.
انتقال اوراق گام در زنجیره تامین
یکی از مزایای اصلی این اوراق، امکان انتقال آنها در درون زنجیره تامین شرکت است. به عنوان مثال، یک خودروساز میتواند اوراق گام دریافتی را برای خرید قطعات به تأمینکننده خود منتقل کند. این تأمینکننده میتواند اوراق را به فروشنده قطعات انتقال دهد و در نهایت، فروشنده میتواند برای تأمین نقدینگی خود از آنها استفاده کند.
.
.
روشهای استفاده از اوراق گام
دارندگان اوراق گام میتوانند از این اوراق به سه روش نگهداری اوراق تا زمان سررسید، انتقال اوراق به تأمینکنندگان در زنجیره تأمین و انتقال اوراق به بازار سرمایه یا خرید دین در بازار پول توسط شخص حقوقی غیر بانکی از آن استفاده کنند. علاوه بر این، متقاضیان دوم به بعد میتوانند از اوراق گام برای پرداخت بخشی از بدهیهای خود به دستگاههای اجرایی طبق ضوابط موجود نیز استفاده کنند یک تامین مالی زنجیره ای پیاده سازی کنند.
.
نکات مهم در خصوص اوراق گام
- بانک مرکزی هر سال سقف ضمانت اوراقگام را مشخص کرده و به بانکها و موسسات اعتباری ابلاغ میکند.
- بانکهای عامل انتشار اوراقگام موظفند تاریخ سررسید اوراق را مشخص کنند. این سررسید براساس زمان مندرج در فاکتوری که بنگاه متعهد از متقاضی دریافت کرده است قابل تعیین است.
- سررسید این اوراق یک ساله است و پرداخت مبلغ در سررسید به عهده بانک است.
- شرکتها در صورت نکول در ایفای تعهدات، از دریافت مجدد اوراقگام محروم خواهند شد.
- سقف اعتباری هر بنگاه متعهد حداکثر معادل ۲۰۰ درصد از فروش سال آخر آن بنگاه بر مبنای صورتهای مالی حسابرسی شده پس از کسر مانده تسهیلات مرتبط با تامین مالی سرمایه در گردش بنگاه مربوطه و تعهدات ناشی از اوراق گام قبلی منتشر شده نزد شبکه بانکی تعیین میشود.
.
سخن آخر
اوراق گام یا اوراق گواهی اعتبار، جایگزین وامها و تسهیلات بانکی هستند که در مدت زمان کوتاهتری نسبت به وام ارائه شده، اعتباری معادل وام دارند و با استفاده از آن میتوان در بازار معامله کرد و نیازهای شرکتهای تولیدی را برطرف کرد. البته این اوراق تفاوتهایی نیز با دیگر اوراق بهادار دارند که از جمله آنها میتوان به عدم امکان نقد کردن آنها توسط بانک تا سررسید مشخص اشاره کرد. این اوراق بیشتر به منظور تامین مواد اولیه کارگاههای تولیدی صادر و منتشر میشوند تا از توقف چرخه تولید جلوگیری کنند. این اوراق را میتوان تا سقف مشخص از بانکها دریافت کرد.
