انواع تامین مالی زنجیره تامین

در دورانی که دیجیتالی شدن در هسته مرکزی تحولات بخش کسب‌وکارها قرار گرفته، شرکت‌های پیشرو در حوزه انواع تامین مالی زنجیره تامین (SCF) با ایجاد پلتفرم‌های نوآورانه، در حال بازتعریف مرزهای ممکن در مدیریت مالی و عملیاتی زنجیره‌های تأمین هستند. این پلتفرم‌ها که به منظور پاسخ‌گویی به نیازهای فزاینده مشتریان در راستای انعطاف‌پذیری مالی و بهینه‌سازی جریان نقدینگی طراحی شده‌اند، نقشی حیاتی در تسهیل دسترسی به سرمایه و تقویت پایداری کسب‌وکارها ایفا می‌کنند.

.

اثرات انواع تامین مالی زنجیره تامین

بازار جهانی SCF ، رشد چشمگیری نسبت به سال گذشته داشته که همین موضوع نشان از اهمیت این حوزه دارد. با توجه به گزارش ۲۰۲۳ گارتنر در حوزه زنجیره تامین، روند SCF در چند سال اخیر، یکی از روندهای مطرح بوده و این موضوع ادامه‌دار خواهد بود. همچنین انجمن جهانی اقتصاد تخمین زده است که اختلالات در زنجیره‌های تأمین جهانی می‌تواند تا ۲ الی ۳ درصد از تولید ناخالص داخلی جهان را کاهش دهد که این امر نقش حیاتی SCF در کاهش این آسیب‌ها را نشان می‌دهد. علاوه‌بر این، انجمن جهانی تامین مالی زنجیره ای گزارش داده که بازار SCF با نرخ سالانه تقریباً ۲۰درصد در حال رشد است که نشان‌دهنده پذیرش فزاینده و تأثیر آن بر تجارت جهانی است.

.

.

ظهور مدیریت زنجیره تامین

مدیریت زنجیره تامین از لحاظ مفهوم در واقع فرایند یکپارچه‌سازی فعالیت‌های زنجیره تأمین و نیز جربان‌های اطلاعاتی مرتبط با آن از طریق بهبود و هماهنگ‌سازی فعالیت‌ها در زنجیره تأمین است؛ همچنین تولید و عرضه محصول برای دستیابی به مزیت رقابتی قابل اتکا و مستدام نیز در تعریف مدیریت زنجیره تأمین یا انواع تامین مالی زنجیره تامین SCM می‌گنجد.

تاریخچه پیدایش مفهوم زنجیره تأمین به دهه شصت میلادی بازمی‌گردد. به صورت خلاصه سه فرایند زیر از دهه شصت تا دهه ۹۰ میلادی در نهایت به پیدایش مفهوم مدیریت زنجیره تأمین منجر شد:

• • دهه ۶۰ و ۷۰ میلادى: تلاش سازمان‌ها برای افزایش توان رقابتی و استانداردسازی و بهبود کیفیت وکاهش هزینه‌های محصولات در جهت افزایش کارایی معطوف و افزایش سهم بازار؛
  • دهه ۸۰ میلادى: افزایش تنوع و انتظارات مشتریان و انعطاف‌‌پذیری در خطوط تولید و توسعه محصولات جدید براى ارضاى نیازهاى مشتریان؛
  • دهه ۹۰ میلادی: ناکافی بودن اصلاحات ساختاری داخلی و از سوی دیگر بهبود ارتباطات تأمین‌کنندگان و توزیع‌کنندگان موا؛

با چنین نگرشی در دهه ۹۰ میلادی رویکردهاى زنجیره تأمین و مدیریت آن پا به عرصه وجود نهاد. عدم هماهنگی زنجیره و عدم ارتباط مؤثر در زنجیره دو چالش اساسی مدیریت زنجیره تأمین است که در خصوص آن‌ها دو راهکار پیشنهاد می‌شود.

مدیریت ساختار اعضای زنجیره تامین به عنوان راهکاری برای حل چالش عدم هماهنگی استفاده می‌شود. این راهکار با پایه‌ریزی طراحی زنجیره تأمین بر اساس کارایی استراتژیک هر عضو با توجه به طبیعت زنجیره و نیازهای مشتری اجرایی می‌شود.  برای حل چالش دوم، پیاده‌سازی نوعی ارتباط مشارکتی است. در این اقدام باید هر تغییری در زنجیره تأمین به اطلاع همه اعضا برسد و در کل زنجیره پیاده‌سازی شود.

اگر بخواهیم انواع تامین مالی زنجیره تامین را به مدیریت زنجیره تامین مرتبط کنیم باید بگوییم که در شبکه تأمین مالی زنجیره تامین سه جریان اطلاعات به یکدیگر متصل می‌شوند، توضیح داد: «یک جریان مهم آن جریان مالی است. بعد دیگر اطلاعات لجستیکی و بعد سوم نیز اطلاعات حقوقی بنگاه‌هاست

.

مبانی  پیاده سازی انواع تامین مالی زنجیره تامین

رویکرد مدرن SCF به تامین مالی که از درک عمیق از چالش‌های موجود در زنجیره‌های تأمین چندلایه و بین‌المللی نشئت گرفته، به شرکت‌ها این امکان را می‌دهد که با استفاده از فناوری‌های پیشرفته، برای حمایت از تأمین‌کنندگان و خریداران خود راهکارهای مالی سفارشی ارائه دهند. این پلتفرم‌ها، نه‌تنها سبب تسهیل در جریان‌های نقدینگی، به‌ویژه جریان نقدینگی ترکیبی شده، بلکه با کاهش هزینه‌های معاملاتی و بهبود شرایط پرداخت، به تقویت روابط تجاری کمک می‌کنند.

می توان گفت یک رابطه تجاری کلاسیک شامل چهار عضو است. در موارد خاص تعداد بانک ها کم یا زیاد می‌شود. بین خریدار و فروشنده معامله پایه رخ داده و کالا و یا خدماتی جابجا می‌شود. بانک عامل خریدار منافع خریدار و بانک عامل فروشنده منافع فروشنده را دنبال می‌کنند. جابجایی منابع مالی بین دو بانک بر اساس روالی که بین فروشنده و خریدار تحت چهارچوب‌های استاندارد (ال‌سی بروات اسنادی و …) توافق شده است صورت می‌پذیرد. بانک‌ها برای انجام هر یم از مراحل به اطلاعات واصله از فروشنده و خریدار و طرف‌های سوم (بازرسی بیمه گمرک باربری و …) اتکا می‌کنند. بنابراین از منظر فناوری اطلاعات سه سیستم اطلاعاتی لازم است:

• سیستمی که مربوط به مدیریت رابطه خریدار و فروشنده است.  (Electronic Invoice Presentment and Payment: EIPP)
• سیستمی که مربوط به مدیریت رابطه بنگاه با بانک است. (TSU C2B)
• سیستمی که مربوط به مدیریت رابطه دو بانک با یکدیگر است. (TMA)

.

.

و به طور کل پلتفرم SCF جایگزین مناسبی برای این سه سیستم است. درواقع SCF نقشی کلیدی در کنترل نقدینگی دارد و به کشورها کمک می‌کند زنجیره تأمین خود را به‌صورت شفاف و کارآمد مدیریت کنند. برای مثال، هند یکی از بزرگ‌ترین کشورهایی است که از این پلتفرم برای کنترل نقدینگی و شفاف‌سازی مالی استفاده می‌کند. بسیاری از کشورها در تلاش‌اند با بهره‌گیری از SCF، وضعیت مالی و تجاری خود را بهبود بخشند.

.

انواع روش تامین مالی زنجیره ها

 SCF یک پلتفرم شناخته‌شده و مؤثر در کشورهای مختلف است که برای بهبود نقدینگی و شفاف‌سازی زنجیره تأمین به کار می‌رود. این پلتفرم به کسب‌وکارها کمک می‌کند تا اعتبار خود را از مصرف‌کننده نهایی به تولیدکننده منتقل کنند و این امر موجب تسهیل فرایندهای مالی و بهبود روابط تجاری خواهد شد. دو روش تأمین مالی پیشنهادی برای زنجیره‌ها وجود دارد:

.

روش تأمین مالی B2B:

• بهره‌گیری از اسناد تجاری و اوراق بهادار (اوراق گام و برات الکترونی تضمین شده)
• براساس آخرین مصوبه ابلاغی تأمین مالی زنجیره تأمین (عاملیت معکوس)
• فکتورینگ (عاملیت)
• به‌کارگیری ظرفیت دستورالعمل استفاده از ابزار تأمین مالی زنجیره‌ای در بورس کالا
• استفاده از ظرفیت تأمین مالی کشاورزی قراردادی

 

.

روش تأمین مالی B2B2C / B2C

گردش کار در زنجیره تامین مالی به این صورت است که ابتدا کسب‌وکارهای هدف و محصولات هدف در سمت عرضه تعریف می‌شوند. سپس حجم مالی تحریف مورد نیاز تعریف، ارزیابی و محاسبه می‌شود. با همکاری بانک میزان تخصیص اعتبار به هر عضو جمعیت هدف مصرف‌کننده تعیین شده و مدل پرداخت به عرضه‌کننده و مدل دریافت از مصرف‌کننده تعریه می‌شود.

در ادامه کارت‌های اعتباری ویژه را صادر و در اختیار جمعیت هدف مصرف‌کننده قرار می دهند. مجری، نقاط پذیرش تعریف‌شده را مستقر و کنترل‌های لازم برای هدایت خرید به سمت محصولات هدف ر ا اعمال می‌کند. سپس خریدهای اعتباری انجام‌شده به طرف عرضه‌کننده و طرف تضمین‌کننده اعتبار گزارش شده و درنهایت فرآیندهای تسویه تضمین‌‌کننده اعتبار و عرضه‌کننده پیگیری می‌شود. خدمات قابل ارائه در بخش B2B عبارتند از:

• بازارگاه مجازی B2B
• تامین مالی زنجیره تأمین
• خدمات خرید و فروش اعتباری
• اسناد تجاری الکترونیک شامل برات الکترونیک، سفته الکترونیک و تمبر الکترونیک
• ساماندهی زنجیره‌های تأمین مورد تمرکز بانک
• خدمات فکتورینگ
• خانه تخصصی تأمین مالی زنجیره تامین (House SCF)
• مدیریت تضامین
• خدمات مدیریت زنجیره تامین (SCM)
• خدمات لجستیکی
• امضای دیجیتال اسناد
• مدیریت اعتبارات

.

نتیجه گیری

مطالعات نشان داده‌اند که اجرای راه‌حل‌های انواع تامین مالی زنجیره تامین SCF می‌تواند منجر به کاهش هزینه‌های تأمین تا ۱۵درصد شود و بازه‌های زمانی چرخه نقدی را به‌طور قابل توجهی بهبود بخشد. این موضوع نه‌تنها به شرکت‌هایی که به‌طور مستقیم در SCF درگیرند کمک می‌کند، بلکه با اطمینان از حمایت مالی لازم برای مشارکت کسب‌وکارهای کوچک و متوسط (SME) در تجارت بین‌المللی، به ثبات و رشد کلی اقتصادهای جهانی نیز یاری می‌رساند.

اگر در این زمینه نیاز به مشاوره و راهنمایی داشتید با ما در تماس باشید.