چک الکترونیکی نوع جدیدی از چک است که سرعت، دقت و امنیت بیشتری در عملکرد و نقدشوندگی نسبت به چکهای کاغذی دارد و تمام قوانین چک کاغذی برای آن قابل اجراست و با یک امضای الکترونیکی اعتبار پیدا میکند. این چک به جای استفاده از کاغذ، به صورت الکترونیکی صادر و منتقل میشود. این چک با استفاده از امضای دیجیتال و بسترهای امن بانکی اعتبار پیدا میکند و از ابزار اجرایی تامین مالی زنجیره ای است. از مزایای متعددی از جمله امنیت بالا، سرعت زیاد در پردازش، کاهش هزینهها و سهولت استفاده برخورداراست.
.
فهرست مطالب
دریافت چک الکترونیکی
قانون چک الکترونیکی، قانون صدور چک بوده که در تبصره الحاقی ماده ۱ خود، در مورد این نوع از چک صیاد، چنین مقرر داشته است: « قوانین و مقررات مرتبط با چک، حسب مورد، راجع به چک هایی که به شکل الکترونیکی (داده پیام) صادر می شوند نیز لازمالرعایه است. بانک مرکزی، مکلف است ظرف مدت یک سال پس از لازمالاجرا شدن این قانون، اقدامات لازم در خصوص چک های الکترونیکی (داده پیام) را انجام داده و دستور العمل های لازم را صادر نماید. »
افراد میتوانند با استفاده از اینترنت بانک خود برای داشتن دسته چک الکترونیک ثبتنام کنند. استفاده از چک الکترونیک به این صورت است که فرد صادرکننده چک میتواند از طریق سامانه صیاد چک خود را ثبت کند که این ثبت بر اساس امضای دیجیتال در سامانه هامون بانک مرکزی انجام میشود.
.
.
یعنی فرد دارای امضای دیجیتال در سامانه بانک مرکزی است و با استفاده از آن میتواند در سامانه صیاد چک خود را بدون حضور فیزیکی ثبت کند. از طرفی دریافتکننده چک نیز تنها لازم است به سامانه صیاد مراجعه کند و عمل دریافت چک را انجام دهد. به طور کلی در چک الکترونیک یا دیجیتال به استفاده از کاغذ و فیزیک چک یا به حضور افراد در بانک یا برای تحویل چک به دریافتکننده هیچگونه نیازی وجود ندارد.
.
مزایای استفاده از چک الکترونیکی
برای ذکر مزایای چک الکترونیکی ابتدا باید گفت که
- در چک الکترونیکی موضوع مطابقت امضا بیمعنی است، چرا که امضای فرد صادرکننده به صورت الکترونیک (دیجیتال) در سیستم یکپارچه شبکه بانکی کشور ثبت و تایید شده است.
- امکان خط خوردگی در این نوع چک وجود ندارد، در نتیجه عدموصول و برگشت خوردن چک به دلیل خط خوردگی اتفاق نخواهد افتاد.
- نگرانی مفقودی چک چه برای صادرکننده و چه برای ذینفع چک (دریافت کننده) رفع میشود.
- میتوان این نکته را برای دوستداران محیطزیست عنوان کرد که هیچ کاغذی برای استفاده از چک الکترونیکی مصرف نمیشود و این موضوع هم کاهش هزینههای حال حاضر و هم کاهش هزینههای بین نسلی را به دنبال دارد.
.
.
چه کسانی میتوانند دسته چک الکترونیکی داشته باشند؟
در حال حاضر فعلا دسته چک الکترونیکی به صورت ۱۰برگی برای افراد صادر میشود و هرکسی که دارای حساب جاری است میتواند برای داشتن دسته چک الکترونیکی اقدام کند. به عقیده کارشناسان حوزه بانکی، احتمالا در آیندهای نه چندان دور شرایطی مانند معدل حساب برای گرفتن دسته چک الکترونیکی در نظر گرفته شود اما در حال حاضر هیچ شرطی به جز آنکه افراد دارای حساب جاری (یا به قولی حساب دسته چکی) باشند وجود ندارد و این شرط برای تمامی بانکها کاملا یکسان است و هیچ نیازی به جلب نظر شعب برای دریافت این نوع دسته چک نیست.
.
اصلیترین پیشنیاز استفاده از چک الکترونیکی
طبق اخبار اعلامی، بانک مرکزی میخواهد تا پایان سال۱۴۰۶ تمام چکهای موجود الکترونیکی شود. در حال حاضر اقدامات فنی و تخصصی مربوط به فراگیری استفاده از چک الکترونیک در شبکه بانکی کشور انجام شده است. با این حال به نظر میرسد تنها اقدامات فنی کافی نیست. به عقیده کارشناسان و فعالان شبکه بانکی در حال حاضر اصلیترین گام پیش رو برای فراگیری استفاده از چک الکترونیک، افزایش دانش بانکی مردم به عنوان استفادهکنندگان از این محصول جدید الکترونیک بانکی است.
بر اساس آخرین آمار ارائه شده از زمان راهاندازی چک الکترونیک در کشور تاکنون حدود ۶۵۰هزار فقره چک الکترونیک صادر شده که بیش از ۹۹.۶۶درصد از آنها وصول شده است. بانک مرکزی و شبکه بانکی در راستای عمل به تکالیف قانون جدید چک و ارائه محصولات فناوریمحور، چک الکترونیک را بهعنوان محصولی جدید در آبانماه سال۱۴۰۱ توسط سه بانک رونمایی کرد.
.
.
با توجه به اینکه بانک مرکزی همه بانکها را به پذیرش بین بانکی چکهای دیجیتال سایر بانکها در سامانه چکاوک مکلف کرده است تاکنون ۱۶ بانک شامل بانکهای صادرات، تجارت، پارسیان، رفاه کارگران، کشاورزی، پاسارگاد، قرضالحسنه رسالت، ملت، گردشگری، توسعه صادرات، توسعه تعاون، ملی، سینا، شهر، اقتصادنوین و آینده به سامانه چکاد (سامانه چک امن دیجیتال) متصل شدند و چک دیجیتال را عملیاتی کردهاند و بانکهای مسکن، سپه، قرضالحسنه مهر ایران و دی نیز در مراحل پایانی فرآیند پیوستن به سامانه چکاد هستند. همچنین بانکهای صنعت و معدن، خاورمیانه و سامان نیز در حال انجام آزمون پیادهسازی سرویسهای سامانه چکاد هستند.
.
