زنجیره تامین راهکاری برای بی نهایت پیشرفت در عصر جدید است. در دنیای بیرحم تجارت مدرن، ستون فقرات موفقیت در یک زنجیره تامین دقیق و تنظیمشده نهفته است که توسط فناوری پیشرفته توانمند شده است. اما این نیروی عظیم در عمل چگونه به نظر میرسد؟ و مزایای مدیریت زنجیره تامین چیست؟
.
فهرست مطالب
درباه زنجیره تامین
در این دنیای پرجنبوجوش، یک زنجیره تامین پیشرفته بسیار مهم است و مدیریت مؤثر، کلید ازادسازی پتانسیل واقعی ان است. چه تیم شما از راحتی خانههای خود فعالیت کند و چه از دفتر شلوغ کاری!
هزارتوی فرایندهای به هم پیوسته، سمفونی تلاشهای هماهنگ را تصور کنید که همگی برای ایجاد و ارائه محصولاتی که موتور تجارت را تغذیه میکنند، گرد هم میایند. این محصولات میتوانند کالاهای ملموس یا خدمات ناملموس باشند، اما یک چیز ثابت میماند – نیاز به مسیری دقیق و هموار از اغاز تا تحویل.
.
.
کسبوکارهای تولیدی مدتهاست که به فرایند رساندن کالا به مشتریان، زنجیره تامین میگویند. برخی ان را مدیریت لجستیک یا مدیریت موجودی مینامند. با این حال، از انجایی که بسیاری از کسبوکارها به تولیدکنندگان متکی هستند، این اصطلاح فراگیر به دنیای شرکتها نیز راه یافته است. هر فرایند برای فراهم کردن مسیری یکپارچه از برنامهریزی تا تکمیل، به فرایندهای دیگر متکی است.
.
درک مفهوم زنجیره تامین
یک زنجیره تامین شامل هر مرحلهای است که در رساندن یک محصول یا خدمات نهایی به مشتری دخیل است. این مراحل ممکن است شامل تهیه مواد اولیه، انتقال انها به تولید و سپس حمل محصولات نهایی به یک مرکز توزیع یا فروشگاه خرده فروشی باشد که در انجا میتوان انها را به مصرف کنندگان تحویل داد.
نهادهای درگیر در زنجیره تامین شامل تولیدکنندگان، فروشندگان، انبارها، شرکتهای حمل و نقل، مراکز توزیع و خرده فروشان هستند. زنجیره تامین زمانی شروع به کار میکند که یک کسب و کار سفارشی از مشتری دریافت میکند. عملکردهای اساسی ان شامل توسعه محصول، بازاریابی، عملیات، شبکههای توزیع، امور مالی و خدمات مشتری است.
وقتی مدیریت زنجیره تامین مؤثر باشد، میتواند هزینههای کلی یک شرکت را کاهش داده و سوداوری ان را افزایش دهد. اگر یک حلقه از زنجیره قطع شود، میتواند بر بقیه زنجیره تاثیر بگذارد و اگر یک حلقه از بین برود، میتواند پرهزینه باشد.
.
مدلهای زنجیره تامین
چندین مدل کسبوکار زنجیره تامین رایج وجود دارد که زنجیرههای تامین در انها جای میگیرند. این مدلها دو تمرکز اصلی دارند: پاسخگویی و کارایی. هر مدل برای ترکیبی از هر دو تلاش میکند، اما به طور متفاوتی به این اهداف نزدیک میشود. علاوه بر این، مدلها تمایل دارند یکی را بر دیگری ترجیح دهند. سازمانها میتوانند ارزش پیشنهادی هر یک را در رابطه با اهداف و محدودیتهای خود ارزیابی کنند و انتخاب کنند که کدام یک برای انها مناسبتر است. انواع مدلها عبارتند از:
.
- مدل جریان پیوسته (Continuous flow model) – برای صنایع بالغ با درجهای از ثبات بهترین عملکرد را دارد.
- مدل چابک (Agile model)- برای صنایعی با تقاضای غیرقابل پیشبینی و محصولاتی که طبق سفارش ساخته میشوند، بهترین عملکرد را دارد.
- مدل زنجیره سریع (Fast chain model)- برای محصولاتی با چرخه عمر کوتاه، مانند اقلام مد، بهترین عملکرد را دارد.
- مدل انعطافپذیر(Flexible model) – برای صنایعی با سطح پایداری و چند اوج تقاضای نسبتا قابل پیشبینی بهترین عملکرد را دارد.
- مدل پیکربندی سفارشی (Custom configured model) – بر سفارشیسازی تمرکز دارد.
- مدل زنجیره کارامد (Efficient chain model) – برای بازارهای بسیار رقابتی که قیمتگذاری در انها نقش بزرگی ایفا میکند، بهترین عملکرد را دارد.
مدلها در معرض همپوشانی هستند و باید توسط مدیر زنجیره تامین طراحی شوند تا با زنجیره تامین منحصر به فرد مطابقت داشته باشند.
.
.
ذی نفعان مختلف در زنجیره تامین
زنجیره تامین از بخشهای به هم پیوسته یک کل تشکیل شده است که همه انها به محصولات نهایی خریداری شده توسط مشتریان تبدیل میشوند. به عنوان مثال، خودرو را در نظر بگیرید. قبل از اینکه مصرفکنندهای خودرو بخرد، سنگ اهن از زمین استخراج میشود. سنگ اهن به کارخانه منتقل میشود، جایی که به فولاد تبدیل میشود که در شاسی خودرو ساخته میشود. برای ساخت خودرو، اجزای مختلف – از موتورها گرفته تا باتریها، قطعات الکتریکی، لاستیکها، بدنه فلزی و رنگ – مونتاژ میشوند. پس از ساخت خودرو، در یک محیط خردهفروشی به مصرفکننده نهایی فروخته میشود. این مثال خوبی از چندین نوع ذینفع زنجیره تامین است:
- تولیدکنندگان، که مواد اولیه کالاها را تولید یا پرورش میدهند
- فروشندگان، که مواد را خرید و فروش میکنند
- تولیدکنندگان، که مواد را به کالا تبدیل میکنند
- حملکنندگان یا ارائهدهندگان لجستیک، که ان کالاها را در سراسر جهان جابجا میکنند
- مدیران زنجیره تامین، که اطمینان حاصل میکنند که عملیات در همه چیز، از برنامهریزی گرفته تا تهیه مواد اولیه، تولید، تحویل و بازگشت کالا، به راحتی انجام میشود
- خردهفروشان، که کالاها را به صورت انلاین یا در فروشگاههای فیزیکی میفروشند
- مصرفکنندگان، که ان کالاها و خدمات را خریداری و استفاده میکنند
.
مراحل یک زنجیره تامین چیست؟
مراحل کلیدی در یک زنجیره تامین عبارتند از:
- برنامهریزی موجودی و فرایندهای تولید برای اطمینان از تعادل کافی عرضه و تقاضا
- تولید یا تهیه مواد مورد نیاز برای ایجاد محصول نهایی
- مونتاژ قطعات و ازمایش محصول
- بستهبندی محصول برای ارسال یا نگهداری ان در انبار تا تاریخ بعدی
- حمل و نقل و تحویل محصول نهایی به توزیعکننده، خردهفروش یا مصرفکننده.
- ارائه پشتیبانی خدمات مشتری برای اقلام مرجوعی.
.
مدیریت زنجیره تامین چیست؟
مدیریت زنجیره تامین (SCM) نظارت و کنترل تمام فعالیتهای مورد نیاز یک شرکت برای تبدیل مواد اولیه به محصولات نهایی است که سپس به کاربران فروخته میشوند. این مدیریت، کنترل متمرکزی را برای مراحل برنامهریزی، طراحی، تولید، موجودی و توزیع مورد نیاز برای تولید و فروش محصولات یک شرکت فراهم میکند.
هدف مدیریت زنجیره تامین، بهبود کارایی با هماهنگی تلاشهای نهادهای مختلف در زنجیره تامین است. این امر میتواند منجر به دستیابی یک شرکت به مزیت رقابتی نسبت به رقبای خود و افزایش کیفیت محصولاتی که تولید میکند، شود. هر دو میتوانند منجر به افزایش فروش و درامد شوند.
در واقع می توان گفت که مدیریت زنجیره تامین (SCM) نظارت بر مواد، اطلاعات و امور مالی است، زیرا انها در فرایندی از تامینکننده به تولیدکننده، به عمدهفروش، به خردهفروش و سپس به مصرفکننده منتقل میشوند. سه جریان اصلی زنجیره تامین عبارتند از جریان محصول، جریان اطلاعات و جریان امور مالی. این جریانها در سه مرحله اصلی رخ میدهند: استراتژی، برنامهریزی و عملیات. SCM شامل هماهنگی و ادغام این جریانها هم در داخل و هم در بین شرکتها است.
.
آینده و بازار زنجیره تامین
در دهههای ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰، افزایش جهانی شدن، برونسپاری و دسترسی به اطلاعات، نیاز به ادغام فرایندهای تجاری در کل زنجیره تامین جهانی را افزایش داد که منجر به ایده مدیریت زنجیره تامین شد. این امر نشاندهنده تغییر از زنجیره تامین سنتی بود که فقط شامل مراحل لجستیکی اولیه تولید میشد. با ادغام، شرکتها در مراحل بعد و قبل از مراحل خود در زنجیره، دید بیشتری پیدا کردند و هر شرکت درگیر در یک زنجیره تامین، به جای فقط فرایند محلی خود، بر بهینهسازی کل زنجیره متمرکز شد.
به این ترتیب، پویایی رقابت بازار نیز تغییر کرد. به جای شرکتهای منفرد در رقابت، کل زنجیرهها متشکل از چندین شرکت با هم رقابت میکردند، زیرا سرمایهگذاری شرکت در زنجیرههای مربوطه افزایش یافت. شرکتها شروع به برونسپاری فرایندهای تولید و لجستیک به شرکتهای شخص ثالث کردند.
افزایش دیده شدن در نتیجه جهانی شدن و پیشرفت فناوری، اثرات مفیدی برای کسبوکارها داشته است، مانند بهبود قابلیت ردیابی محصول و تلاشهای مسئولیت اجتماعی.
از ان زمان، تکامل کسبوکارهای اینترنتی و توسعه فناوری اینترنت نحوه سفارش محصولات توسط مشتریان و نحوه کار کسبوکارها را تغییر داده است. اینترنت به مشتریان این امکان را میدهد که مستقیما با توزیعکنندگان محصول تماس بگیرند. در نتیجه، این امر با حذف برخی واسطهها و تشویق همکاری، زنجیره تامین را کوتاهتر کرده است. با این حال، کسبوکارهای اینترنتی مانند امازون انتظارات مشتری را برای زمان تحویل و راحتی افزایش دادهاند.
.
.
عادیسازی ویژگیهایی مانند تحویل روز بعد ممکن است کارایی انجام سفارش را افزایش دهد، اما همچنین بر سایر بخشهای زنجیره فشار وارد میکند. از انجا که سفارشها میتوانند سریعتر انجام و دریافت شوند، باید با سرعتی به همان اندازه سریع تحویل داده شوند. این اغلب منجر به اتلاف میشود زیرا شرکتها مواد را بیش از حد سفارش میدهند و سپس با حجم کمتری از سفارشات مواجه میشوند. یادگیری ماشینی، هوش مصنوعی و اتوماسیون، در میان سایر فناوریها، به شرکتها کمک کردهاند تا پاسخگویی خود را برای پاسخگویی به این تقاضای فزاینده افزایش دهند.
زنجیرههای تامین سنتی رویکردی محلیتر و از پایین به بالا داشتند که کار را به تامینکننده نزدیکتر میکرد. ادغام عمودی رو به عقب امازون، رویکردی متضاد را نشان میدهد، که در ان شرکت به عنوان یک خردهفروش شروع به کار کرد و به عقب برگشت تا به یک ناشر و مالک جزئی کانال توزیع خود تبدیل شود.
همهگیری کووید-۱۹ روند تامین منابع متنوع را تسریع کرده و تاکید بیشتری بر مدیریت موجودی و شفافیت داشته است. یادگیری ماشینی و هوش مصنوعی نقش فزایندهای در تنوعبخشی به تغییرات تامین و بهبود پاسخگویی و تاباوری زنجیرههای تامین ایفا خواهند کرد، که احتمالا پس از عبور از شوک اقتصادی ناشی از همهگیری نیز ادامه خواهد داشت.
این همهگیری همچنین ممکن است باعث شود اقتصادها زنجیرههای تامین خود را از مدلهای فوقالعاده ناب که به شدت به انعطافپذیری و ارتباط شبکهای برای ارائه سریع محصول متکی هستند، بازسازی کنند.
