برات الکترونیکی چیست؟

برات الکترونیکی یک سند تجاری است که به عنوان ابزار پرداخت، استفاده می گردد و بانک مرکزی می کوشد، با هدف تسریع و تسهیل فرایند تامین مالی سرمایه در گردش بنگاه‌ های تولیدی و به تبع، کاهش نیاز به دریافت تسهیلات جدید برای تامین مالی سرمایه ‌در گردش، روش های نوینی را برای استفاده و صدور این اسناد تجاری، ایجاد نماید. با توجه به مزایای استفاده از برات الکترونیک برای بنگاه های اقتصادی مختلف، ضروری است فعالین اقتصادی متقاضی این سند، با چیستی برات الکترونیک، فرایند صدور، خرید و دریافت آن، آشنا باشند.

.

برات الکترونیکی چیست ؟

برات، ازجمله اسناد تجاری است که در وجه یا حواله‌ کرد شخص معین یا شخص ثالث، صادر می شود و صادر کننده، متعهد می گردد که در موعد مقرر، مبلغ مندرج در برات را به شخصی که برات، در وجه یا حواله کرد او صادر شده، بپردازد. چنانچه تمام فرایند صدور برات، به صورت اینترنتی و از طریق بسترهای فراهم شده برای این امر، انجام شود، به برات صادره، برات الکترونیک می گویند.

.

برات الکترونیکی به عنوان یکی از ابزارهای تامین مالی زنجیره تامین و بر اساس دستورالعمل ارائه خدمات تامین مالی زنجیره ای توسط مؤسسات اعتباری طراحی شده و شیوه‌نامه اجرایی آن پس از تصویب در کمیسیون اعتباری به تایید هیئت‌عامل بانک مرکزی رسیده است. یک ابزار قانونی توزیع و یا تامین اعتبار برای خرید تجهیزات و یا مواد اولیه می باشد که بر اساس قانون تجارت و قانون تجارت الکترونیک در سامانه یکپارچه مدیریت سفته و برات الکترونیکی صادر میگردد و به عنوان یکی از ابزارهای تامین مالی زنجیره ای استفاده می‌شود.

.

این سند تجاری الکترونیکی دارای کلیه ویژگی‌های ذکر شده در ماده ۲۲۳ قانون تجارت و قانون تجارت الکترونیک است. طبق این دستورالعمل بانک ها نقش برات گیر یا متعهد پرداخت مبلغ برات در سررسید را برعهده دارند.

.

این برات با سررسید حداقل یک ماه و حداکثر یک سال با درخواست برات‌دهنده (بنگاه خریدار) در وجه یا به حواله‌کرد دارنده برات (بنگاه فروشنده) از طریق سامانه برات صادر و شناسه یکتای آن در سامانه سپام ثبت می‌شود و بانک بر اساس اعتبار برات‌دهنده (بنگاه خریدار) نسبت به قبول برات الکترونیک و تادیه کل مبلغ آن در سررسید اقدام خواهد کرد.

.

کدام بانک ها برات الکترونیکی صادر می کنند؟

بر اساس اخبار، حدود ۱۷ بانک و موسسه مالی و اعتباری، به درگاه صدور برات الکترونیکی وزارت اقتصاد، متصل شده اند و شهروندان می توانند، با مراجعه حضوری به بانک مد نظر خویش یا مراجعه به سایت اصلی بانک مد نظر خود، از آدرس درگاه مربوط به صدور برات الکترونیکی، مطلع گردند. (ذکر این نکته ضروری است که برخی بانک ها هنوز، زیرساخت های لازم برای صدور برات الکترونیکی را فراهم نکرده اند.). از نظر بانک مرکزی، برات الکترونیک زنجیره تامین مالی کارکرد های زیر را دارد:

• قابلیت توسعه زیر ساخت سفته و برات الکترونیکی
• امکان تامین مالی بنگاه ها؛
• گردش اعتبار به جای وجه نقد؛
• اعتبارسنجی اهلیت و توان بنگاه‌ ها،
• مبارزه با پولشویی
• ارتقای شفافیت مبادلات بانکی

.

این نکته لازم به ذکر است که سایت واحدی تحت عنوان سامانه صدور برات الکترونیک، وجود ندارد، بلکه پیرو ابلاغ «دستورالعمل ارائه خدمات تامین مالی زنجیره تامین توسط موسسات اعتباری» در سال ۱۴۰۰، تمامی بانک ها موظفند، در سایت اصلی خود یا در سایتی جداگانه، بستر و شرایط صدور و گرفتن سفته الکترونیکی و برات الکترونیکی را فراهم آوردند. به عنوان مثال، بانک آینده، در سایت و سامانه خود به آدرس ba24.ir، امکان خرید سفته اینترنتی و صدور برات الکترونیکی را پیش بینی کرده است.

باید گفت، به طور کلی، فرایند و نحوه صدور برات الکترونیکی، بدین صورت است که بانک عامل، پس از اعتبارسنجی بانکی و دریافت وثایق مورد نیاز، نسبت به اخذ فاکتور از خریدار یا استعلام صورت حساب الکترونیکی از سامانه جامع تجارت، اقدام کرده و در صورت تایید، برات الکترونیکی را به نفع فروشنده (برات گیر)، صادر می نماید.

.

مزایا و اثرات برات الکترونیکی

ابزارهای مالی یکی از راهکارهای مهم برای تأمین مالی شرکت‌ها هستند و در چنین شرایطی ساختار ابزارهای مالی نیز در حال الکترونیک شدن هستند. یکی از ابزارهای مالی که می‌تواند به حل مشکلات مالی شرکت‌ها و بنگاه‌های اقتصادی کمک کند، برات است. برات نوعی اوراق بهادار مشابه حواله است که شرکت‌ها می‌توانند از آن برای تأمین منابع مالی طرح‌های توسعه یا سرمایه در گردش استفاده کنند.

در واقع برات الکترونیکی یک ابزار مالی در تجارت است که توسط یک فرد یا شرکت صادر می‌شود و به دیگران امکان پرداخت یک مبلغ معین در آینده را می‌دهد. صاحب برات می‌تواند آن را به دیگران منتقل کند و در نهایت نهایی‌ترین دارنده آن، مبلغ مورد نظر را از صادرکننده برات دریافت می‌کند.

.

.

به بیان ساده‌تر، شخصیت حقیقی یا حقوقی که برات را صادر می‌کند پرداخت مبلغی را در آینده به فردی دیگری ضمانت می‌دهد. با این تفاوت که مبلغ باید از سوی فرد دیگری که صادرکننده برات از او طلب دارد پرداخت شود. برخی از مزایای برات الکترونیکی عبارتند از:

• قابلیت انتقال در زنجیره های فعالیت های اقتصادی
• امکان صدور برات الکترونیکی  تا سقف ۲۰۰ فروش سال گذشته بنگاه خریدار
• معاف از برنامه کنترل مقداری ترازنامه بانک مرکزی
• امکان تنزیل توسط شبکه بانکی در صورت گذشته یک چهارم از عمر برات یا دو بار گردش در زنجیره

با توسعه استفاده از این ابزار برای کل شبکه بانکی ظرفیت مناسبی جهت تامین مالی بنگاه های اقتصادی در طول زنجیره های فعالیت آنها فراهم شده است.

.

اعضای تشکیل دهنده فرآیند برات الکترونیکی

• برات دهنده

بنگاه خریدار مواد اولیه و خدمات مورد نیاز در تولید محصول (اعم از کالا و خدمات) که طبق قانون تجارت نسبت به صدور برات الکترونیکی از طریق سامانه برات در وجه یا به حواله کرد دارنده برات اقدام می‌نماید.

• برات گیر

موسسه اعتباری که طبق قانون تجارت، نسبت به قبولی برات الکترونیکی اقدام و آن را در سررسید در وجه دارنده برات تأدیه می‌نماید.

• دارنده برات

شخصی که طبق قانون تجارت ، کلیه حقوق برات الکترونیکی صادره متعلق به وی می‌باشد و می‌تواند کلیه حقوق برات الکترونیکی را از طریق سامانه برات به شخص دیگری انتقال دهد.

.

نتیجه گیری

برات الکترونیکی یک ابزار کارآمد در پیاده سازی تامین مالی زنجیره ای است در صورتیکه نیاز به اطلاعات بیشتر در این زمینه داشتید، با من در تماس باشید.